ਨੈਣ-ਨਕਸ਼

ਜਦੋਂ ਉਹ ਫਜ਼ਲਦੀਨ ਤੋਂ ‘ਹਸਮੁਖ’ ਬਣ ਗਿਆ

ਕਈ ਬੰਦੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਦਾਂ ਲੱਗ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ‘ਚ ਜ਼ੁਬਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹੀ ਲੋਕ ਤਿੱਖੀਆਂ ਸੂਲਾਂ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬਿਨਾ ਧਾਗੇ ਵਾਲੀ ਸੂਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਹ ਸਿਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਧੇੜੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਗੇ। ਲਗਾਤਾਰ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਸਿਆਣੇ ਹੋਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਗੁਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਹਿੜ ਹਿੜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ‘ਅਸਲੀ’ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਸਿਆਲ ‘ਚ ਚੱਪਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁਰਾਬਾਂ ਪਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਿਸੇ ਵੀ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਲਾਲਚ ‘ਚ ਅੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਪਈ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਣਗੇ। Continue reading

ਇਕ ਤਬਸਰਾ ਮਾਝੇ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ‘ਤੇ

ਐਸ ਅਸ਼ੋਕ ਭੌਰਾ
ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਗਰਮ ਹਵਾਵਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਮਾਝੇ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੇਕ ਹੰਢਾਇਆ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮਾਝਾ ਗੀਤ ਸੰਗੀਤ ‘ਚ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਢਾਡੀ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਗੋਹਲਵੜ, ਕਵੀਸ਼ਰ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਜੋਗੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਮਾਝੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹਨ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਾ ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਫੇਰ ਕਿਤੇ ਕਰਾਂਗੇ। ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ‘ਚ ਛਪਣਾ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਂਗ ਸੀ। Continue reading

ਉਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਬੌਣੇ ਲੋਕ

ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੁਬਾਰੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹੀ ਇਉਂ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ‘ਲੈ ਹਿਮਾਲਾ ਪਰਬਤ ਕਿਤੇ ਬਹੁਤ ਉਚਾ ਹੋਣੈ!’ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਤਨੀ ਪੇਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਸਮਝਦੈ, ‘ਸੁਆਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਐ ‘ਕੱਲਿਆਂ ਦੀ।’ ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਇਕ ਅੱਧਾ ਜੁਆਕ ਹੋ ਜਾਂਦੈ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗਜੂ, ‘ਬੇਬੇ ਢਿੱਲੀ ਮੱਠੀ ਰਹਿੰਦੀ ਐ, ਚਾਰ ਦਿਨ ਪੇਕੇ ਜਾ ਆਉਂਦੀ, ਮਾਪੇ ਕਿਹੜਾ ਲੱਭਦੇ ਨੇ?’ ਤੰਗ ਕੱਪੜਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਮੁੜ ਕੇ ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਫਿੱਟ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਹੁਣ ਜਿਮ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਂਜ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ‘ਲੁੱਕ’ ਨੂੰ ਸਿਆਣਪ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਿਐ। ਮਿਰਗੀ ਦੇ ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਸੈਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। Continue reading

ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਅਮਰਜੋਤ ਤੇ ਚਮਕੀਲੇ ਦਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ

ਅਸ਼ੋਕ ਭੌਰਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਇੱਕੋ ਇਕ ਦੁਖਾਂਤ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਕਤਲ ਵੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਗਾਇਕਾ ਵੀ ਨਾਮਵਰ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਛਲਣੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਖੈਰ! ਇਸ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਨੇ ਪਰ ਇੱਥੇ ਇਕ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਹੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਇਕ ਵਿਆਹੇ ਵਰ੍ਹੇ ਗਾਇਕ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲੇ ਦਾ ਅਮਰਜੋਤ ਨਾਲ ਦੋਗਾਣੇ ਗਾਉਣ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਸੈਟ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਸਬੰਧ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ‘ਚ ਕਿਵੇਂ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਏ? ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਮਕੀਲਾ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। Continue reading

ਵਿਆਹ ਦਾ ਕਾਰਡ

ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਅੱਗੇ ਜੇ ਕੋਈ ਜਵਾਨ ਹੱਥ ਕੱਢ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਾਲੇ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਵਿਆਹੇ-ਵਰ੍ਹੇ ਬੰਦੇ ਜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਪਤੀ ਬਣਨ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਮੁੱਕ ਹੀ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਆਪ ਚੱਲ ਕੇ ਗਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਘਰ ਦਿਆਂ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਬੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ‘ਚੋਂ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕਈ ਮੂਰਖ ਇਸ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਹਨ ਕਿ ਕਰੇਲੇ ਮਿੱਠੇ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪੈਣਗੇ। ਹੁਣ ਆਸਾਰ ਏਦਾਂ ਦੇ ਵੀ ਬਣਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਾਰਡ ‘ਤੇ ਤਾਂ ਲਾੜੇ ਦਾ ਨਾਂ ਹੁੰਦੈ, ਮੁਕਲਾਵਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੀ ਲੈ ਜਾਂਦੈ। Continue reading

ਲਾਰਿਆਂ ਦੇ ਲੱਡੂ

ਤਾਰੀਖ ਤਾਂ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬੰਦੇ ਅੱਖ ਝਪਕਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਕਈ ਡੁੱਬੇ ਤਾਂ ਈਰਖਾ ਤੇ ਸਾੜੇ ‘ਚ ਪਏ ਨੇ, ਪਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਇਹ ਨੇ ਕਿ ਸਮਾਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ‘ਚ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਹਾਰ ਪਾਵੇ। ਸਿਆਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਰਜਾ ਛੋਟੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਡੀ, ਭਜਨ ਸਿਹੁੰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸੰਤ ਰਾਮ, ਨਰੰਜਣ ਕੌਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਦੇਵੀ-ਸਾਡੇ ਲਈ ਧੁੱਪੇ ਜਾਂ ਠੰਡ ‘ਚ ਕਤਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। Continue reading

ਮਾਂਵਾਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਢਿੱਡਾਂ ‘ਤੇ ਹੱਥ ਧਰ ਕੇ

ਘਰ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਨੂੰਹਾਂ ਸੱਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂਵਾਂ ਤੇ ਸੱਸਾਂ ਨੂੰਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਅਪਨਾ ਰਹੀਆਂ। ਮਾਂ ਨੇ ਧੀ ਦੇ ਘਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਪੁੱਤ ਸੱਸ ਨੂੰ ਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਭਰਮ ਵਿਚ ਹੈ। ਕੈਸੇ ਹਾਲਾਤ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਮਾਪੇ ਨੂੰਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਲਾਂਭੇ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਬੰਦਾ ਆਖਦਾ ਹੈ, ‘ਮੇਰਾ ਆਹ ਕਰ ਦੇਹ, ਮੈਨੂੰ ਆਹ ਦੇ ਦੇਹ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਆਹ ਕਰਾਂਗਾ’ ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਮੰਨੀਏ ਕਿ ਮਨੌਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰਧਾ ਲੰਮੀ ਪੈ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। Continue reading

ਮੇਰੇ ਗਾਇਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਫਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਅੱਖੜ ਘਟਨਾਵਾਂ

ਐਸ ਅਸ਼ੋਕ ਭੌਰਾ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਾਪਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਦੂਜੇ ਘੱਟ ਤੇ ਬੰਦਾ ਆਪ ਵੱਧ ਹੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ 1984 ਵਿਚ ਭਾਜੀ ਬਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ ਨੇ ਅਖਬਾਰ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ’ ਛੱਡ ਕੇ ‘ਅਜੀਤ’ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਸੰਭਾਲੀ ਤਾਂ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਟਰੱਸਟ ਨੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਮੰਗੀਆਂ ਸਨ। 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਮੈਂ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਬਿਨੈ ਪੱਤਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1980-81 ਦੇ ਅਰਸੇ ‘ਚ ਜੋ ‘ਕੁੱਤਾ ਮਾਰਕਾ’ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਨਾਮੀ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸੰਗਮ ਨਾਲ ਐਚæ ਐਮæ ਵੀæ ਨਾਈਟ ਐਲ਼ਪੀæ ਰਿਕਾਰਡ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੂਸਰੀ ਨਾਈਟ ਲਈ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਜਹੀਰ ਅਹਿਮਦ ਕੋਲ ਇਸ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। Continue reading

ਪ੍ਰੋ. ਅਜਮੇਰ ਔਲਖ, ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਅਤੇ ਮੈਂ

ਅਸ਼ੋਕ ਭੌਰਾ
ਫੋਨ: 510-415-3315
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਚ ਸਿਰਫ ਵਾਲ ਕਾਲੇ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਿਕਰ ਕਰਦੇ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਸਿਰਫ ਇਸੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਉਸਾਰਨ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਕੋਈ ਚੱਜ ਦਾ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਅਕਲ ਗਲਵੱਕੜੀ ਪਾਉਂਦੀ ਆ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਖਾਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੰਨ ਬਿੰਨ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ। ਵਿਰਸਾ ਬਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਲੋਕ ਗੀਤ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਆ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਤਿਆਂ ਦੀ ਲੱਜ ਬਚਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਨਹੀਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਦਾ ਇਕ ਯਤਨ ਗਾਉਣਾ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗਲੇ ਦਾ ਜਾਂ ਸੁਰ ਦਾ ਕੀ ਐ? ਇਹ ਭਾਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੰਤਰ ਚੁੱਕੀ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ। Continue reading

ਦੋ ਕੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਲਕਦੀਆਂ ਹੂਕਾਂ

ਜ਼ਮਾਨੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਮਲ ਤਾਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਤੇ ਚਲਾਕੀਆਂ ‘ਚ ਉਹਨੇ ਪੌਂਚਾ ਫਸਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਮਾਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਆਪਾ ਸੁਆਰਥੀ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਧੀਆਂ ਤਾਂ ਹੋਣਹਾਰ ਤੇ ਸਿਆਣੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਹੀ ਕੁੱਖ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਹਉਕਿਆਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮ ਫਿਰ ਵੀ ਬਣੀ ਰਹੀ। Continue reading