ਨੈਣ-ਨਕਸ਼

ਗੋਰਖ ਦਾ ਗੁਰ-ਮੰਤਰ!

ਨਜ਼ਰ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਹੁਣ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਕਿਉਂਕਿ ਨਜ਼ਰ ਉਤਾਰੋਗੇ ਕਿਸ ਕਿਸ ਦੀ? ਸਾਰਾ ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ ਹੀ ਬਦਰੂਹਾਂ, ਨਫਰਤ, ਈਰਖਾ ਤੇ ਸਾੜੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਬੰਦਾ ‘ਕੱਲਾ ਹੋਣਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਪਰ ਉਹ ਜੋ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਿਹਾਜ ਦੋ ਕਦਮ ਵੀ ਕੋਈ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਲਾਂਭਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਔਰਤ ਵਫਾਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਪਰ ਹੁਣ ਕਹਿਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦ ਬੀਵੀ ਦਾ ਤਾਂ ਚਲੋ ਨਾ ਬਣੇ, ਔਲਾਦ ਦਾ ਵੀ ਸਕਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। Continue reading

ਡਾਹਢਾ ਆਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਲੇਖ ਲਿਖ ਰਿਹੈ?

ਲੋਕ ਜਿੰਨੇ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦੁਖੀ ਨੇ, ਕਈ ਵਾਰ ਲਗਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰੱਬ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਜੇ ਕਿਤੇ ‘ਕੱਲਾ ਟੱਕਰ ਪਵੇ ਤਾਂ ਹੋਣੀ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹੁਣ ਲੋਕ ਹਾਕਮਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਹੜੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ, ਕੁਝ ਇਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਚਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਹੁਕਮ ਹੀ ਚਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਝੁੱਗੀਆਂ ਆਲੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਝੁੱਗੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜ ਰਹੇ ਹਨ। Continue reading

ਵੋਟਾਂ ਵੇਲੇ ਵੀ ਬਾਪੂ ਕਹਾਉਣ ਤੋਂ ਮੁੱਕਰੇ ਲੋਕ

ਹੁਣ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਬਰਫ ਵੀ ਪੈਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ ਤੇ ਰੋਂਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਏਦਾ ਲੱਗ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਖਲਕਤ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਵੀ ḔਰੱਬḔ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਘਟਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਹਾਕਮ ਰੱਬ ਬਣਨ ਦਾ ਭਰਮ ਪਾਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪੀੜਾ ਹੋਰ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ। Continue reading

ਕਿਉਂ ਚੇਤੇ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕੀ ਮੇਲਾ?

ਐਸ਼ ਅਸ਼ੋਕ ਭੌਰਾ
ਫੋਨ: 510-415-3315
ਕਈ ਕੰਮ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੰਦੇ ਦੀ ਉਮਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕੰਮ ਉਹ ਹੋਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਛੱਡਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਕਿ ਜਿਸ ਸ਼ੌਂਕੀ ਮੇਲੇ ਦਾ ਮੈਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਿਰਫ 24-25 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸਾਂ, ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਜਾਂ ਉਹ ਉਮਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਆਣੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕਹਿ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ‘ਜਾਹ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਅਜੇ ਗਿੱਲਾ ਐ।’ Continue reading

ਰੱਬ ਹੁਣ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਵਸਦਾ?

ਐਸ਼ ਅਸ਼ੋਕ ਭੌਰਾ
ਫੋਨ: 510-415-3315
ਔਖੇ ਰਾਹਾਂ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਹੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਖੇ ਪੈਂਡੇ ਕਿੰਜ ਤੈਅ ਕਰੀਦੇ ਨੇ? ਇਸੇ ਲਈ ਦੁਖੀ, ਉਦਾਸ ਤੇ ਚਿੰਤਿਤ ਲੋਕ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਗਏ ਨੇ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੁਖਾਲੀ ਕਿਵੇਂ ਕੱਟੀ ਜਾਵੇ? ਜੇਠ-ਹਾੜ ਦੀਆਂ ਧੁੱਪਾਂ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਗੁਲਮੋਹਰ ਖਿੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰਮੀ ‘ਚ ਸਿਰਫ ਤਪਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਨੂੰ ਹੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀਦਾ? ਅੱਜ ਕੱਲ ਉਦਾਸ ਗੀਤ ਇਸ ਕਰਕੇ ਚੰਗੇ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਦਾਸੀ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। Continue reading

ਗਾਇਕ ਜੋੜੀ ਆਤਮਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਅਮਨ ਰੋਜ਼ੀ

ਜੀਜਾ ਬਹਿ ਜਾਈਂ ਨਾ ਬਠਿੰਡੇ ਵਾਲਾ ਜੱਟ ਬਣ ਕੇ!
ਐਸ ਅਸ਼ੋਕ ਭੌਰਾ
ਦੋਗਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੀਤ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਰਹੇ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਰਵਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਨੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਨੋਕ ਝੋਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੀਜਾ-ਸਾਲੀ, ਦਿਓਰ-ਭਰਜਾਈ, ਜੇਠ-ਭਰਜਾਈ ਅਤੇ ਮੀਆਂ-ਬੀਵੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਨੋਕ-ਝੋਕ ਦੋਗਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬੜੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਅਖਾੜਿਆਂ ਵਿਚ ਜੋੜੀਆਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਚੜ੍ਹਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕ ਪੱਠਾ-ਦੱਥਾ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਨਿਬੇੜ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। Continue reading

ਪ੍ਰੋ. ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਕੱਲ੍ਹ ਵੀ ਤੇ ਅੱਜ ਵੀ

ਐਸ਼ ਅਸ਼ੋਕ ਭੌਰਾ
ਕਰੀਬ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਪ੍ਰਤੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦਰੇਵੇਂ ਵਾਲਾ ਧੂੰਆਂ ਉਤਰਿਆ ਹੈ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਉਲਾਂਭੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਕਤਲ ਵੀ ਇਹ ਗੀਤ ਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਗਾਇਕ ਜੰਮ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ, ਗਲੇ ਨਾਲੋਂ ਵਾਲਾਂ ਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਵੱਧ ਵਿਖਾਵਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪੈਸੇ ਦੀ ਖਾਤਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਕਹਿਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਹਾਏ ਓ ਰੱਬਾ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?’ Continue reading

ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਪੰਛੀ: ਛੱਲੇ ਮੁੰਦੀਆਂ ਤੇ ਵਕਤ ਦੀਆਂ ਹੁੱਝਾਂ!

ਐਸ ਅਸ਼ੋਕ ਭੌਰਾ
ਦੁੱਧ ਚਿੱਟਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਗਾਂ ਅਤੇ ਅੱਕ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਫਰਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਦੇ ਵਾਹ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅੱਕ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨੇ ਕਈਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਚ ਉਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵੀ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀ ਪੀ ਕੇ ਲੁਆਈਆਂ ਹੋਣ। ਕਲਾ ਤਾਂ ਕਲਾ ਹੈ, ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੇਹ-ਮੋਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਲਾ ਦਾ ਗਲਤੀਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਨੇ, ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਨੇ ਕਿ ਕਲਾ ਤਾਂ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਸੀ ਪਰ ਬਹਿਣਾ ਚਰਨਾ ‘ਚ ਪੈ ਗਿਆ। Continue reading

…ਤੇ ਚੌਕੀਦਾਰ ਜੱਗੀ ਵੀ ਬੋਲ ਪਿਆ!

ਜਿਸ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਨ ਵੱਧ ਅਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਲੱਗ ਪਵੇ, ਉਸ ਵਿਚ ਲੰਮੀਆਂ ਉਮਰਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਛੱਡ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਨ, ਡਾਕਟਰ ਅਮੀਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਣ, ਉਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਵੀ ਬੰਦਾ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਘਟਣ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਲਾਵੇ, ਮੰਨਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ! ਉਚਿਆਂ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਲੀੜੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣਗੇ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਲੋਕ ਐਵੇਂ ਪਰਦਾ ਹੀ ਮਹਿੰਗਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਖੁਸ਼ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਬੈਠੇ ਮੰਗਤੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋਣ। Continue reading

ਸੁਰ ਤੇ ਅਦਾ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਹੈ ‘ਨੂਰੀ’

ਐਸ਼ ਅਸ਼ੋਕ ਭੌਰਾ
ਫੋਨ: 510-415-3315
ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਨੇ 1979 ਵਿਚ ‘ਨੂਰੀ’ ਫਿਲਮ ਬਣਾ ਕੇ ਪੂਨਮ ਢਿੱਲੋਂ ਦੇ ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼ ਤਾਂ ਇਕ ਤਜ਼ਰਬੇ ਵਜੋਂ ਪੁਆਈ ਸੀ ਪਰ ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼ ਪਹਿਨਣਾ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਸ਼ੌਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਛੱਡ ਲਈਏ। ਉਂਜ ਇਹ ਫਾਰਮੂਲਾ ਫਿਲਮ ਦੇ ਹਿੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਇਕ ਰਾਜ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਜਿਸ ਨੂਰੀ ਦੀ ਮੈਂ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂਰੀ ਪਰ ਇਸ ਨੂਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਅਮਰ ਵੀ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੋ ਗੱਲ ਆਪਾਂ ਇਥੇ ਅਮਰ ਨੂਰੀ ਦੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਹਾਂ। Continue reading