ਨਿੱਕ-ਸੁੱਕ

ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਇੱਕਜੁਟਤਾ ਦਾ ਸੱਦਾ

ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ 23 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 26 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਕੌਮੀ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਵਿਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਇੱਕਜੁਟਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਲਾਲ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਲਾਲ ਪੱਗਾਂ ਦੀ ਲਾਲ ਸਲਾਮਾਂ ਨਾਲ ਮੱਖਣਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਭਵਨ ਨੂੰ ਲਾਲੋ ਲਾਲ ਕਰਦੀ ਇਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਅੰਤ ਮੁਹਾਲੀ ਦੀ ਦੁਸਹਿਰਾ ਗਰਾਊਂਡ ਵਾਲੀ ਭਰਪੂਰ ਰੈਲੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਤਰ, ਦੱਖਣ, ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ ਵਿਚਲੇ 14 ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੋਂ ਵਧ ਡੈਲੀਗੇਟਾਂ ਨੇ ਇੱਕਜੁਟ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ-ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਉਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਇਆ ਕਿ Continue reading

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਬਨਾਮ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘਪੁਰਾ

ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
ਦਿੱਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ ਦਾ ਨਾਂ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਮਹਾਂਵਿਦਿਆਲਾ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਾਘਾ ਪਾਰ ਦੀ ਫੇਰੀ ਚੇਤੇ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਆਪਣਾ ਘਰ-ਘਾਟ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰੀਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਲ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ ‘ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਜਿੱਤੇ ਹੋਏ ਪਿੰਡ ਵੇਖਣ ਤੁਰ ਪਏ। ਅੰਬਾਲਾ ਨੇੜੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਰੁਕੇ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬੰਬਾਰੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਤਾਂ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਗੱਡੀ ਰੁਕਵਾ ਕੇ ਇਹੀਓ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। Continue reading

ਅੱਲਾ ਮੀਆਂ ਤੋਂ ਦਾਣੇ ਵੀ ਮੰਗੀਏ ਤੇ ਸਾਹ ਵੀ

ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
ਇਸ ਹਫਤੇ ਮੈਂ ਦਿੱਲੀ ਗਿਆ ਤਾਂ ਦੋਪਹੀਆ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਲਕ, ਸਕੂਲਾਂ-ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਸੈਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆਂ ਅਜੀਬ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਰਗੰਧ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੇ ਸਾਰੀ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਲੈ ਰਖਿਆ ਸੀ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੀਂਹ ਨਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਧੁੰਦ ਸਤਾਹ ਤੋਂ ਉਤੇ ਨਹੀਂ ਉਠ ਰਹੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਅੱਠ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕਣ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ। ਅਮੋਨੀਆ ਗੈਸ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਜਲਣ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਅੱਥਰੂ ਵੀ ਕੱਢਦੀ ਹੈ। ਛੂਤ ਰੋਗ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਫੇਫੜਿਆਂ ‘ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। Continue reading

ਭਾਰਤੀ ਨਿਆਂ ਪਾਲਿਕਾ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ

ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਮਨ ਕਾਨੂੰਨ ਤੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਠੀਕ ਲੀਹਾਂ ‘ਤੇ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਥੰਮ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ-ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ, ਕਾਰਜ ਪਾਲਿਕਾ ਤੇ ਨਿਆਂ ਪਾਲਿਕਾ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜੋਕੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਇੱਕ ਪਾਸੜ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜੁਰਮ ਇੰਨੇ ਵਧ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਕਾਰਜ ਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ। ਲੁੱਟ-ਖੋਹ ਤੇ ਕਤਲੋਗਾਰਤ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਦ ਬੰਨੇ ਟੱਪ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਹੈ ਕਿ ਨਿਆਂ ਪਾਲਿਕਾ ਢਿੱਲ੍ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਈ। ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਵੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਸੁਣਾਉਣਾ, ਦੱਸ ਸਾਲਾ ਬੱਚੀ ਦੇ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਮਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੱਕ ਦੀ ਉਮਰ ਕੈਦ ਭੇਜਣਾ ਸੱਚ-ਮੁੱਚ ਹੀ ਤਸੱਲੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸੱਤ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਫੈਸਲੇ ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਉਤੇ ਮੋਹਰ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। Continue reading

ਪੰਜਾਬ ਉਦਾਸ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ…

ਰਮੇਸ਼ ਬੱਗਾ ਚੋਹਲਾ
ਫੋਨ: 91-94631-32719
ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਉਦਾਸ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਉਹ ਵਿਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜਤ-ਆਬਰੂ ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਤਰਨਾਕ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਹੈ। Continue reading

ਬੱਬਰ ਸ਼ਿਵ ਸਿੰਘ ਦਿਉਲ, ਹਰੀਪੁਰ

ਵਾਸਦੇਵ ਸਿੰਘ ਪਰਹਾਰ
ਫੋਨ: 206-434-1155
ਬੱਬਰ ਸ਼ਿਵ ਸਿੰਘ ਦਿਉਲ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1896 ਵਿਚ ਸ਼ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਹਰੀਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦਬਸਤ ਨੰਬਰ 63 ਅਤੇ ਰਕਬਾ ਜ਼ਮੀਨ 1034 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਸਬਾ ਆਦਮਪੁਰ ਦੁਆਬਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਕੁ ਮੀਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। Continue reading

ਦੱਰਾ ਰੋਹਤਾਂਗ ਉਦੋਂ ਤੇ ਹੁਣ

ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
ਮੈਂ ਰੋਹਤਾਂਗ ਦੱਰੇ ਦੇ ਕਈ ਰੰਗ ਵੇਖੇ ਹਨ-1960 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਮਿੱਤਰ ਰਾਜ ਗਿੱਲ ਨਾਲ ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ ਉਤੇ, 1966 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਨਵ ਵਿਆਹੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਫੇਰ। 1960 ਵਿਚ ਸਾਨੂੰ ਅਪਣਾ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤੇ ਰੋਹਤਾਂਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਟੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਚਾਹ ਵਾਲੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਉਤੇ ਛਡਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੈਦਲ ਤੁਰ ਕੇ ਉਪਰ ਵਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਰੋਹਤਾਂਗ ਉਤੇ ਬਰਫ ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਥੱਲੇ ਨਿੱਘੀ ਧੁੱਪ। ਮੈਂ ਰਾਜ ਗਿੱਲ ਤੋਂ ਖਿਮਾ ਮੰਗ ਕੇ ਇਕ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਢੋਹ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀਏ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਪਰ-ਥੱਲੇ ਦੌੜ ਕੇ ਨੌਂ-ਬਰ-ਨੌਂ ਹੋਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਸੁਸਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਦੱਸੇ ਅਮਲ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਵਿਚ ਜਾਨ ਆਈ ਤਾਂ ਰਾਜ ਗਿੱਲ ਤੇ ਮੈਂ ਧੁਰ ਸਿਖਰ ਤੱਕ ਹੋ ਕੇ ਪਰਤੇ। Continue reading

ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ

ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
ਇੱਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਥਾਨ 106 ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤੇ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੰਦੂ ਮੱਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਏ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਧਰਮ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੋਚ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਮੱਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤਾਂ ਏਨੀ ਹੀ ਹੈ ਪਰ ਭੂਟਾਨ ਤੇ ਕੰਬੋਡੀਆ-ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਬੁੱਧ ਮੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰਮਾ, ਲਾਓਸ, ਮੰਗੋਲੀਆ ਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਾਸੀ ਏਸ ਮੱਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। Continue reading

ਸੰਸਾਰ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੱਥ

ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਸਾਉਮੀਆ ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਦੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਚਤਮ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ ਵਰਲਡ ਹੈਲਥ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਡਿਪਟੀ ਡਾਕਟਰ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਜ਼) ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜੇ ਸਾਉਮੀਆ ਦੇ ਪਿਤਾ ਐਮæ ਐਸ਼ ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਨੇ ਡਾæ ਐਮæ ਐਸ਼ ਰੰਧਾਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਤਾਂ ਸਾਉਮੀਆ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦੇਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। Continue reading

ਦੁੱਖ ਭੰਜਣੇ ਪਾਣੀ, ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖ

ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
1971 ਵਿਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਦੋਸਤ ਬੈਟੀ ਕਾਲਿਨਜ਼ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਬੋਧੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਲੁੰਬਨੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ ਫਿਲਿਪ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਵੇਲਰੀ ਕੈਨੇਡੀ ਵੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ-ਪੈਟਰੋਲ ਉਸ ਦਾ ਤੇ ਕਾਰ ਮੇਰੀ। Continue reading